Herman Kampman kan niet zonder humor, maar humor is niet zijn doel

Tijd dus voor een onderhoudend gesprek op de Jipkesbelt in Hulsen waar Herman al zo’n halve eeuw woont met zijn vrouw Alida en sinds een paar jaar ook met zijn zoon, schoondochter en twee kleinkinderen, één deur verder.

Toen Herman zo’n 50 jaar geleden trouwde met Alida wilde hij eigenlijk schrijver worden, maar leven van de pen is voor heel weinigen weggelegd. Hij werd dus Sociaal Cultureel Werker. “Ik heb mijn halve leven doorgebracht in buurthuizen, jongerencentra en dat soort instellingen. Het zat er natuurlijk wel in maar mijn werk heeft mij echt gemaakt tot een creatief mens. In een groep zorgen voor een goede sfeer, verbinding maken met die mensen en zorgen dat ze ook onderling verbinding aangaan, dat is één van de mooiste dingen om als mens en groepswerker te doen.”

Een tweede leven kort voor het pensioen 

En het schrijven kwam er niet meer van? “Eigenlijk niet, ik was altijd druk met mijn werk. Dat was geen probleem hoor want ik had een mooie baan. Daarin kon ik mijn creativiteit voldoende kwijt. Maar toen ik door een CVA vervroegd stopte met dat werk, kwam er ineens een zee van tijd beschikbaar. Toen ben ik dus serieuzer met schrijven bezig gegaan, terwijl ik de vijftig al was gepasseerd.

En van het een kwam het ander. Optredens met gedichten en humoristische verhalen, die ik had gemaakt, met een paar muzikanten de boer op, foto’s maken van deuren en dan laten zien wat er achter die deuren gebeurde. Mensen inschakelen om spreekwoorden en gezegdes bij elkaar te sprokkelen en daar dan over schrijven en vertellen. Ik begon een tweede leven een paar jaar voor mijn pensioen.”

Bekend staan als humorist betekent niet dat alles is leuk

En alles wat je deed moest ‘leuk’ zijn? Je staat bekend als humorist en grappenmaker. “Dat snap ik wel, maar dat is niet het hele verhaal. Lang niet alles is leuk. Die CVA heeft er indertijd behoorlijk ingehakt, ik kreeg een aneurysma met nare gevolgen en ik heb ook behoorlijk last gehad van spierreuma een paar jaar geleden.

Als alles pijn doet en je de meest basale dingen niet meer zelf kan doen, dan word je daar niet vrolijk van. En laten we eerlijk zijn, wie regelmatig een krant leest of naar een actualiteitenrubriek kijkt op de TV, die moet van goeden huize komen om niet te gaan zitten somberen. Als ik zie hoe brute macht op dit moment bepaalt wat er in de wereld gebeurt en gewone mensen vermalen worden, dan weet ik niet of ik kwaad moet worden of moet gaan zitten grienen.

Eén zogenaamde machthebber kan alles kapot maken

Eén man, een zogenaamde machthebber kan een heel land kapot maken, dat zou toch niet moeten kunnen. Mijn vader vocht indertijd op de Grebbeberg en zei later: ‘dit maken we niet meer mee.’ Hij had het mis, vandaag de dag zien we in Oekraïne precies hetzelfde weer gebeuren.

En als je kinderen ziet praten met hun duimen en je ouders spreekt die geen idee hebben wat hun kinderen op die schermpjes zien, horen en doen, dan word je vanzelf somber. Kinderen van 12-13 jaar slapen slecht vanwege angst voor oorlog, dat is toch van de gekke. Kinderen moeten spelen en plezier maken.” Sprak de humorist.     

Een lichte toon is van belang

“Juist als je de problemen ziet, is humor van groot belang. Om het behapbaar en leefbaar te houden moet je zorgen voor een lichte toets. Ik vertel op dit moment met mijn schoonzuster Fennie grote groepen schoolkinderen over de oorlog. Fennie is bijna negentig en op basis van haar verhalen over de oorlog schreef ik een paar jaar geleden een boek. Die verhalen blijken bij kinderen aan te slaan. Fennie zei voor we aan die spreekbeurten begonnen: ‘Ik wil dit wel doen maar jij, Herman, moet voor humor zorgen. Een lichte toon, dat is belangrijk om de verhalen te laten ademen. Anders worden die oorlogsverhalen te zwaar en komt het niet over.’     

Het gaat niet om de grap maar om verbinding

Opvallend dus dat die schoonzuster dat net zo ziet als jij. “Klopt, ik gebruik humor om nare discussies over geloof en politiek bijvoorbeeld uit de verkeerde sfeer te halen. Als ik merk dat men elkaar niet overtuigt terwijl dat wel de insteek is, dan maak ik een grap. Dat zorgt voor verbinding en dat breekt grenzen af. En dat werkt het best in kleine groepen.

We treden wel eens op in verzorgingshuizen voor 100 of 200 mensen, maar tegenwoordig ga ik met m’n vaste gitarist Jan Niewold veel meer naar kleinere afdelingen. Dan raak je echt met mensen in contact en dan werkt alles wat je doet veel beter. Ik kan echt niet zonder humor. Het is deel van mezelf geworden, van mijn manier om met mensen om te gaan. Maar het gaat niet om de grap; het gaat om contact, verbinding en het verkleinen van de afstand tussen mensen.” 

Afstand tussen mensen verkleinen

En dat moet, die afstand tussen mensen verkleinen? “Ja, dat is ongelofelijk belangrijk. Mensen hebben behoefte aan nabijheid van andere mensen. Op een podium of in een zaal, maar ook in het dagelijkse leven. Ik woon hier prachtig buitenaf, maar na een paar keer ziek te zijn geweest ga je toch denken: als ik nu echt krakkemikkig word, dan zit ik hier toch wel afgelegen.

Daarom ben ik blij dat mijn zoon een paar jaar geleden tegen mij zei: ‘die andere helft van die twee-onder-een-kap-woning waar je woont, als je dat nu eens niet meer aan een ander verhuurt, maar als ik daar eens ga wonen?’ Ik moest heel goed nadenken, want wil je alles wat je kinderen doen en laten zo dichtbij zien gebeuren?

We hebben het geprobeerd en het was een geweldige beslissing. We lopen de deur bij elkaar allesbehalve plat, maar het idee dat er iemand dichtbij je is, werkt fantastisch. Er is iemand die je ziet en die het merkt als het niet helemaal lekker gaat met mij en mijn vrouw. Dat is noaberschap zoals het hoort te werken en waar de wereld beter van wordt.” 

Dankbaar en tevreden

Slotwoord Herman? “Ik heb een prachtig leven gehad. En dat het mooi ging, ligt aan de mensen om me heen. Ouwehoeren langs de lijn van het voetbalveld, zaterdags koffiedrinken en met een lach de wereldproblemen oplossen, samen met mijn broer die tevens mijn beste vriend is, dat zijn de dingen die ertoe doen. Ik hoef nog niet te gaan hemelen, maar kan, als het zover is, dankbaar en tevreden terugkijken. Ik ben blij met wat ik allemaal heb meegemaakt en dat ik zoveel mensen heb mogen laten lachen”