Wil de Bruine: “het is dankbaar werk om vrouwen met elkaar te verbinden”

Wil de Bruine (75), geboren in Katwijk, woont sinds 1971 in Nijverdal en heeft er twee zonen grootgebracht. Zij is bekend als presentator bij HOi-fm en HOi-tv, gaf kinderen onderwijs, onder andere in Frans, en is en was maatschappelijk actief – onder andere – in de sportwereld, de Muziekkring en het kerkelijk leven. Sinds 2016 is zij actief betrokken bij de Open Kerk/Kleine Kapel en is zij bekend van de wekelijkse blog Wiske.

Wil, over welke belangrijke ontwikkeling in Nijverdal zou je willen vertellen?

Ik heb daar even over moeten nadenken, maar ik wil het graag hebben over de vrouwenbeweging. Eind jaren ’70 woonde ik nog maar kort in Nijverdal, toen ik daarbij betrokken raakte. Het was de tijd van de Dolle Mina’s, ‘Baas in eigen buik’, de Rooie Vrouwen (PvdA) en het ontstaan van vrouwenpraatgroepen. Het vrouwenblad Opzij zag het daglicht.

“Ik wilde het graag hebben over de vrouwenbeweging”

In 1976 startten in Nijverdal die zogenaamde VOS-cursussen: Vrouwen Oriënteren zich op de Samenleving. Het was een tijd waarin vrouwen de eerste stappen zetten naar zelfstandigheid, zelfbewustzijn en meer gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen.

Voor mij was het niet vanzelfsprekend dat ik in de VOS-cursussen een rol zou hebben. Vanuit het westen des lands werd ik aanvankelijk met enige argwaan bekeken. Buurvrouw Gerda Meijer benaderde mij namens de Vereniging voor Huisvrouwen met de vraag of ik een VOS-cursus wilde begeleiden. Samen met onder anderen Dagny van Rappard begonnen we met het geven van de cursussen. En het was zó leuk om te doen! Een onvergetelijke ervaring.

Voor veel vrouwen was het echter een nog grotere uitdaging. Om naar de wekelijkse bijeenkomsten te gaan, was moed nodig. Sommigen hielden het geheim, anderen namen hun baby mee omdat ze niet wilden wegblijven. Vrouwen moedigden elkaar aan, vaak letterlijk van buurvrouw naar buurvrouw. Het was echt een maatschappelijke beweging. Veel vrouwen hielden voor altijd contact met elkaar.

“Van VOS-cursussen krijg je alleen maar echtscheidingen”

Niet iedereen thuis was enthousiast. Soms werd het afgedaan met opmerkingen als: ‘Van die VOS-cursussen krijg je alleen maar scheidingen.’ Toch bleven de cursussen jarenlang goed bezocht. Ze voorzagen in een behoefte van vrouwen die uit het traditionele stramien wilden stappen: niet alleen maar thuis zitten, of opnieuw leren nadat ze hun opleiding hadden stopgezet toen ze trouwden en kinderen kregen.

Welke onderwerpen kwamen in de VOS-cursussen aan bod?

Heel uiteenlopend: politiek, gezondheid en seksualiteit, de overgang, verslaving, medicijngebruik, sekse- en rolverdelingen, bewustwording en zelfvertrouwen. Maar ook sociologie, filosofie en vraagstukken rond oorlog en vrede.

Bleef het bij deze cursussen, of gebeurde er meer?

Wat ik geweldig vond, was dat de VOS-cursus het begin was van een verdere ontwikkeling. Sommigen gingen bijvoorbeeld de brugklas Moeder-MAVO doen en vervolgden hun studie. Anderen zag je terug in maatschappelijke functies, zoals de Ouderenraad of in besturen van verenigingen en organisaties.

In de gemeente Hellendoorn bestond toen al een Emancipatieoverleg. Iet Cieraad vanuit de Vrouwenraad, Hennie Marskamp, landelijke Vrouwenraad en politiek (CDA), Fennie de Vries, Ria Krabbendam vanuit Sociaal Cultureel Werk, Wanda Werkman vanuit Maatschappelijk Werk en ik vanuit VOS-cursussen waren betrokken.

“Traditionele en nieuwe organisaties sloten zich bij elkaar aan”

Bijzonder was dat de traditionele vrouwenorganisaties en de nieuwe, zoals het vormingswerk De Vido (Vrouwen in de Overgang) vanuit Maatschappelijk Werk, en het Vrouwencafé zich bij elkaar aansloten en samen – bijvoorbeeld – op 8 maart Internationale Vrouwendag vierden. Prachtig, toch?

Je vertelt dit met veel enthousiasme. Waar komt dat vandaan?

Het was gewoon een ontzettend leuke tijd om deel van uit te maken. Ik ben er ook trots op wat we voor elkaar kregen. Mijn belangrijkste drijfveer was, denk ik, om de kracht van vrouwen zichtbaar te maken. Ik genoot van de saamhorigheid.

Ik kon behoorlijk fanatiek worden – iets wat ik van mijn vader heb. Hij was ook betrokken bij de samenleving en lid van de ARP (Antirevolutionaire Partij, later opgegaan in het CDA). Vanaf de zijkant ben ik politiek betrokken geweest bij HOi TV in het programma Raadsplein.

“Het is dankbaar werk om vrouwen met elkaar te verbinden”

Het is bovendien dankbaar werk om vrouwen – soms tegen de stroom in en onder soms afschuwelijke omstandigheden thuis – met elkaar te verbinden, zodat ze elkaar kunnen steunen, sterker worden en leren hun eigen weg te vinden. De kracht die vrouwen kunnen ontwikkelen dwingt respect af en geeft mij een warm gevoel.

Wat wens je voor de toekomst van Hellendoorn?

Er is veel verbeterd voor vrouwen, maar helaas is er ook veel hetzelfde gebleven: ongelijkheid, traditionele rolpatronen en een negatief zelfbeeld. Een deel van de VOS-cursussen zou zó weer gegeven kunnen worden, ook voor jongere generaties vrouwen of voor vrouwen met een andere culturele achtergrond. Denk alleen al aan hoe vrouwen soms nog steeds bejegend worden of, laten we eerlijk zijn, dat de wereld nog steeds vooral wordt bepaald door mannen, met oorlog en geweld als uitkomst.

“Wat ik de samenleving gun is verbinding door ontmoeting”

Maar wat ik onze samenleving het meest gun, is verbinding, door ontmoeting. We moeten wegblijven van polarisatie en het gehakketak in politiek, maatschappij en op straat. We zouden ons meer moeten inspannen om met elkaar in contact te komen en te blijven. Proberen je in elkaars standpunt en perspectief te verdiepen en samen dingen te doen, is de beste remedie.

De wil is er wel. Ik gaf studerend lezen aan een meisje uit een andere cultuur. Haar gedrevenheid om via taal de brug naar de samenleving te slaan, vind ik bemoedigend. Zij leerde van mij en ik leerde van haar.

Wat er in Kleurrijk gebeurt, is daar ook een voorbeeld van. Het is niet alleen nodig, maar vooral ook heel leuk, vrolijk en hartverwarmend. (Kleurrijk is een eet- & werkcafé in hartje Nijverdal met een sociale missie, waar verschillende eetculturen sfeer- en smaakmakers zijn.)

Ik ben dan heel blij dat op 8 maart – op initiatief van Kleurrijk – Jessica Heutink alweer twee jaar de Internationale Vrouwendag viert met vrouwen van alle leeftijden, achtergronden en culturen. Wij hebben elkaar veel te bieden en kunnen veel van elkaar leren. Zo leren we van andere culturen hoe belangrijk familie en saamhorigheid zijn, en zij leren van ons hoe belangrijk het is om op te komen voor zelfontplooiing.

Dankjewel Wil voor dit gesprek. En met het onderwerp verbinding hebben we een mooie brug geslagen naar ons volgende gesprek over de Kleine Kapel.

Lees in het volgende interview wat Wil de Bruine drijft om de Kleine Kapel tot leven te brengen.