Wie wil er nog raadslid worden?

Raadslid worden is in zekere mate een ‘roeping’; je moet het willen. Je actief inzetten voor de bevolking van je gemeente en voor de partij waarvan je lid bent. Er zijn steeds minder mensen met zo’n ‘roeping’. Uit onlangs uitgevoerd onderzoek komt overigens naar voren dat raadsleden hun werk met veel plezier en motivatie uitvoeren.

Steeds moeilijker geschikte kandidaten te vinden

Toch hebben partijen steeds meer moeite om geschikte kandidaten te vinden voor de gemeenteraad. Dat is ook wel logisch. In de huidige maatschappij met bijvoorbeeld tweeverdieners is het al moeilijk een huishouden erbij te runnen; laat staan 20 uren raadslidmaatschap. En dan hebben we het nog niet eens over mensen met (jonge) kinderen.

Kijk maar in Hellendoorn. Na het vertrek van Laurens Samsen leek de ChristenUnie ten dode opgeschreven. De SP wil graag aan de verkiezingen meedoen en zoekt naarstig kandidaten. De PVV zag z’n kans zich te nestelen in de Hellendoornse raad vervliegen door het uitblijven van kandidaat-raadsleden.

De afgelopen periode ‘verloor’ onze raad mensen als Ron Vloedgraven, Margreet Krommendijk en Laurens Samsen. Het gezinsleven kwam te veel in de knoop.

De maandelijks vergoeding voor raadsleden in een gemeente tot 40.000 inwoners (zoals Hellendoorn)  is € 1.240,07 daar kunnen nog toeslagen (voor bv fractievoorzitters) bijkomen en reiskosten. Rijk wordt je er dus niet van. Zeker niet als je kijkt hoeveel uren het werk kost. Het is een veredelde vorm van vrijwilligerswerk.

Gevoelige en complexe zaken maken het werk niet makkelijker

Los van de tijdsinvestering is het raadslidmaatschap de laatste jaren ook wel zwaarder geworden. Zwaarder omdat onderwerpen best wel complex zijn en/of gevoelig liggen (bv windmolens en AZC), er meer gebeurt en er meer van de raad wordt verwacht. Zwaarder ook omdat het (dus) ook meer tijd kost.

Er zijn tussen raadsleden wel belangrijke verschillen. Als je lid bent van een eenmansfractie, moet je heel veel doen en is het haast onmogelijk alles te volgen. In een grotere fractie kun je onderwerpen delen met collega’s. Verder speelt ervaring ook een grote rol. Mensen die al een paar periodes in de raad zitten, kennen het klappen van de zweep. Die weten waar ze moeten kijken en hoe ze snel stukken kunnen lezen.  

Ook Hellendoornse raadsleden ervaren meer druk

Een voorbeeld daarvan is Peter de Noord van de PvdA. Was raadslid en wethouder. Hij vindt het raadswerk niet zwaarder geworden. “Het is wel meer werk geworden”, zegt hij. In deze periode schrijft hij dat toe aan het ontbreken van binding tussen wethouders en raadsfracties. “Daardoor worden vaak te detaillistische vragen gesteld in de raad. Veel vragen betekent veel tijd en dat is jammer. Je moet, denk ik, meer aan het college overlaten.”

Thea ten Have van Lokaal Hellendoorn ervaart ook dat het raadslidmaatschap wat betreft inhoud en tijd zwaarder zijn geworden, “Het is veel. Kost heel veel tijd. We zijn nu met de griffie aan het kijken of het minder kan. Je moet nu bijna op dinsdag vrij nemen; zoveel is er die dag te doen.”

“Of het raadslidmaatschap zwaarder is geworden?“ Reina Berends van de VVD weet het niet. “Windmolens en AZC maakten het spannend de afgelopen periode.” Zij signaleert wel dat steeds meer mensen via social media zich bemoeien met het werk. “Als je moet leven van gedoe naar gedoe en van ophef naar ophef als raadslid, kan ik me voorstellen dat je afhaakt.”

De landelijk trend waarbij het steeds moeilijker is om geschikte kandidaten te vinden om raadslid te worden, is lokaal niet zo voelbaar op dit moment. De afgelopen periode kreeg de VVD te maken met aanstormend talent; jonge mensen die geïnteresseerd zijn in de lokale politiek. Berends is er blij mee. “Ik ben blij dat deze mensen gekozen hebben voor de VVD.”

Misschien dat een andere organisatie van het werk verbetering brengt

Dat de werkdruk voor raadsleden zwaarder wordt ervaren is ook de indruk bij Anja ter Harmsel van GroenLinks. “Dat merk je in de hele raad. Voor mij niet. Vroeger had ik echt weken, maanden dat ik elke avond wat had. Nu (vooral na corona) wordt veel meer via mail en telefoon afgehandeld. Wel is het zo dat je via social media meer over je heen krijgt.”

Misschien dat het vergaderen wat anders georganiseerd kan worden. Ter Harmsel noemt als voorbeeld het houden van ‘parallel-sessies’; twee vergaderingen tegelijk, waarbij de ene helft van de raad de andere bijeenkomst terug kijkt via stream. “Nadeel is wel dat je in zo’n stream niet de lichaamstaal en zo kan zijn.”

De ChristenUnie tenslotte is de partij die het meest geplaagd lijkt door de zwaarte van het werk.  Margreet Krommendijk kon het raadswerk niet meer combineren met een baan en een huis vol kinderen. Zij verliet voortijdig de raad om plaats te maken voor Laurens Samsen.

Samsen stopte na lang overwegen ook vanwege een te zware belasting van het raadswerk en mede de geboorte van een dochter. Ruben Minkjan stopte in 2019 omdat een baan en nieuwe opleiding niet te combineren vielen met het raadswerk. Hij is nu in rustiger vaarwater en nam na de zomer het stokje over van Samsen.

Het is te hopen dat de verschillende partijen die aan de verkiezingen meedoen, een kandidatenlijst kunnen opstellen. En dan het liefst met mensen die samen een afspiegeling van onze samenleving zijn.