“Wat vrijheid voor mij betekent? Je beseft pas goed wat vrijheid betekent als je niet vrij bent. Wij zijn- via een kerkelijk contact- in Oost-Duitsland geweest voordat de muur viel. Als je in Berlijn staat en je kunt niet naar de andere kant is dat beklemmend.”
“Als je niet binnen het communistische systeem wilde functioneren, kon dat met mate, maar je mocht dan bijvoorbeeld niet studeren. Bijzonder is ook wel dat na de val van de muur de mensen gingen klagen over hoe mooi (soms) het leven voor de val was: iedereen had werk; er was gratis onderwijs, gratis gezondheidszorg enz. De onvrijheid was snel vergeten.”
Als je anderen kwetst met wat je zegt, waarom moet je dat dan zeggen?
Anneke Raven heeft het -waar het gaat om vrijheid- graag over “vrijheid in gebondenheid”. “Vrije meningsuiting is een prachtig goed, maar je hoeft niet alles te zeggen wat je denkt of wat je vindt. Als je anderen daarmee kwetst, waarom moet je dat dan zeggen? Geef niet ongebreideld je mening. Wees je bewust van wat je doet en van eventuele consequenties van die meningsvrijheid.”
“Er wordt vaak wat over gezegd en ik snap niet dat mensen maar gewoon doorgaan. Het komt steeds dichterbij. ”Populisme en verharding in de samenleving betekent dat groepen worden weggezet. Er wordt veel gepraat, maar veel te weinig geluisterd naar elkaar.”
Ik wil geen mensen voor de voeten lopen
Anneke Raven vervult naast het kern comité 80 jaar Vrij veel functies. “Het is allemaal leuk werk. In sommigen gevallen ben ik gevraagd om mijn netwerk Dat heeft zijn voordelen, maar ik wil geen mensen voor de voeten te lopen”.
“80 jaar Vrij is een tijdelijke job. De hoeveelheid werk valt wel mee. Veel overleggen. Heel informeel allemaal. Heel veel enthousiasme. We organiseren alleen activiteiten, die elders niet worden opgepakt. We verbinden mensen, projecten en ideeën. We coördineren en faciliteren. Een aantal taken, zoals het aanvragen van subsidies voor de hele grote activiteiten hebben we uitbesteed.” Lachend: “Als het goed loopt, ben je niet zo druk.”
Vrijheid verbindt
“Vrijheid verbindt” is het motto van de activiteiten die dit jaar in onze gemeente worden gehouden. Vrijheid in de breedste zin van het woord. Dat betekent dat nadrukkelijk -naast herdenken- ook aandacht is voor wat je kan leren van WOII. Lijnen doortrekken naar de huidige tijd.
Verharding van de maatschappij, toenemende dreiging van oorlog, beperking van persvrijheid, het onder druk staan van de democratie. Ook dat komt aan de orde. In het programma nemen wat dat betreft de “dialoogtafels” een belangrijke plaats in.
Enerzijds plekken waar je aan kan schuiven om te praten met veteranen. Anderzijds om de discussie aan te gaan over bovenstaande zaken. Speciaal voor deze dialogen worden mensen opgeleid als gesprekscoach. Een bijzonderheid is dat ook partnergemeente Ibbenbüren aanschuift aan de dialoogtafels.
Veel activiteiten voor schooljeugd
De hedendaagse maatschappij in al haar verschijningsvormen komt ook aan de orde in projecten voor leerlingen van Reggesteyn, die in de weken voor de herdenkings- en feestperiode in de lessen worden voorbereid. Zij gaan ook met oud-veteranen in gesprek over wat oorlog en vrijheid inhoudt en wat je als veteraan ervaart als je uitgezonden bent.
Voor kinderen op de basisscholen komen er bijzonder activiteiten, zoals het spelen van de “helden-game”. Dat is een spel waarin de naam zegt het al: het gaat over helden. Niet alleen over oorlogshelden, maar ook wie kinderen tegenwoordig helden vinden.
Het mooie van 80 jaar Vrij in Hellendoorn is dat er heel veel organisaties en verenigingen mee doen. Ze doen allemaal een stukje van een programma, dat in z’n totaliteit groots is. “Het is niet alleen een militaire parade. Dat willen we juist niet. We willen het zo breed mogelijk trekken, ook met cultuur en educatie.”
Mijn schoonvader zat ondergedoken naast de kerkklokken
Of ik uit (vertelde) familieherinneringen heb uit de Tweede Wereldoorlog? “Nou, van mijn eigen familie heel weinig. Mijn vader was te jong. Mijn schoonvader was ondergedoken. Bijzonder was dat mijn zoon toen hij 7 was aan opa vroeg naar zijn ervaringen in de oorlog.”
“Net zoals veel generatiegenoten begon hij toen pas te praten. Hij vertelde hij dat hij was ondergedoken bij zijn verloofde. Haar vader was dominee en mijn schoonvader zat in de kerktoren ondergedoken naast de klokken. En dat hij die steeds hoorde luiden.”
Verder over het programma: Tijdens de 80 jaar Vrij-periode is er in mei in de Smidse een tentoonstelling van de Kunstfabriek. Dat is een groep kunstenaars, die werken in een voormalig kantoor van Nijverdal ten Cate aan de PC Stamstraat. “Zij gaan proberen bij die tentoonstelling Oekraïense kunstenaars te betrekken.”
Jaarlijkse tentoonstelling HKHN ook in het teken van de herdenking en viering
“In de Smidse bv is in september de jaarlijkse tentoonstelling van de Historische Kring. Die in 2025 gaat het om 80 jaar Vrijheid. We hebben daar een paar speerpunten. Bijvoorbeeld vrouwen in het verzet, de wederopbouw en herstel, erkenning en herkenning. Ook gaan we dan foto’s tentoonstellen en films laten zien over de herdenking en feestelijkheden die dan dus achter de rug zijn.”
Wat betreft het bekend maken van alle activiteiten, heeft het comité contact gezocht met de samenstellers van de website Visit Hellendoorn . Op Facebook verschijnen al bijna dagelijks berichtjes over de activiteiten. (80 jaar Vrijheid).
Er zijn verschillende periodes waarin 80 jaar Vrijheid herdacht of gevierd wordt. De herdenking op de Joodse begraafplaats is al geweest. Op 22 maart is de herdenking van het bombardement uit 1945 met een concert van de KSW. Hellendoorn viert de bevrijding rond het weekeinde van 4, 5 en 6 april. Nijverdal en de andere dorpen herdenken en vieren rond 3, 4 en 5 mei.
