In 2020, een jaar voor zijn pensioen, stopte hij met werken. Maar thuis zitten was niets voor Jos. Hij ging op zoek naar iets waarmee hij zich nuttig kon maken en stuitte op de vacature van vrijwilliger voor het Repaircafé, één van de eerste activiteiten van het Duurzaamheidscentrum.
Pas iets weggooien als het niet meer gemaakt kan worden
De filosofie van het Duurzaamheidscentrum sprak hem aan; ‘eerst proberen iets te repareren, als dat niet lukt, dan gooi je het pas weg.’ Jos vertelt: “We zijn met vier mensen begonnen. Daar zijn er nu nog twee van over, maar het team is wel flink uitgebreid met nieuwe vrijwilligers. Samen met Jean-Paul, nog steeds één van de vrijwilligers, hebben we de eerste twee jaar het Repaircafé opgezet.”
“We namen ons eigen gereedschap mee van huis. Langzaam hebben we alles ingericht. In 2020 kwam corona. In het oude duurzaamheidscentrum zaten we in een kamertje achter de ‘winkel’. We werkten met mondkapjes en er kwamen ook geen klanten in onze werkruimte. Om elk risico te vermijden, hielden we ons strikt aan de regels. Zo konden we ongestoord aan de slag, heerlijk rustig! Jean-Paul heeft een andere achtergrond dan ik. Maar als we ergens tegenaan liepen, konden we goed met elkaar overleggen. Zo hielpen we elkaar.”
Van slopen kun je leren
Jos vervolgt: “Elektronica was van kinds af aan al een hobby. Dat begon al op de lagere school. Ik verzamelde oud papier. Als ik daarmee een paar dubbeltjes had verdiend, ging ik naar elektronicazaak Volkers in Nijverdal. Daar kocht ik dan onderdelen waarvan ik zelf mijn eerste FM-zender heb gebouwd.”
“Ik was altijd aan het experimenteren. Het is een kwestie van vallen en opstaan. Van slopen kun je leren. Van Freije, nu EP, kreeg ik kapotte apparaten, zoals radio’s en TV’s, toen nog met buizen. Die haalde ik uit elkaar en dan keek ik hoe alles werkte. Voor wie dat niet meer weet: Een (beeld)buis was nodig om signalen te kunnen ontvangen en weer te geven. Sommige onderdelen kon ik hergebruiken. Door die hobby legde ik contacten met mensen die ook verzamelden. Die hielpen me vaak ook weer verder als ik iets niet wist.”
“Eigenlijk wilde ik graag bij Philips werken, met radio’s en televisies. Door elektroleraar Meulman werd ik doorverwezen naar kerkorgelbouwer ‘De Olde’ in Rijssen voor de reparatie van elektronische orgels. Ik ging er op gesprek en was binnen een half uur aangenomen. Uiteindelijk heb ik er 15 jaar gewerkt.
“Daarna heb ik een jaar Telecom gedaan in Borne en vervolgens 33 jaar gewerkt bij Ricoh in Amersfoort, een importeur van kantoorautomatisering. Ondertussen ging ik ’s avonds naar elektronica opleidingen in Hengelo, Deventer en Enschede.” De opgedane kennis en ervaring gebruikt Jos nu bij het Repaircafé.
We waren toe aan ons 2000e item
“We hebben in vijf jaar heel veel gerepareerd. Soms simpel, soms ingewikkeld. Als er iets binnen wordt gebracht, zoeken we eerst uit waarom iets niet werkt. Soms gaat het om de printplaat, die bestuurt alle functies van een apparaat. Als die kapot is, kun je meestal niet veel doen. Maar je kunt dat ook omzeilen door zelf een nieuwe printplaat te solderen. Dan werken niet alle functies meer, maar het apparaat kan wel weer aan en uit. De basisfunctie werkt weer.
“Iemand bracht eens een stoomapparaat waarvan de weerstand defect was en geen aansturing meer gaf. Uiteraard moesten we het doen zonder schema. We zijn weken bezig geweest om uit te zoeken hoe we het apparaat weer aan de praat konden krijgen. Iedereen dacht: het lukt vast niet, maar we hebben er een normale weerstand overheen gesoldeerd, en toen was het probleem verholpen. Mensen weten ons goed te vinden. Er staat veel op de plank om gerepareerd te worden. Inmiddels zijn we aan ons 2000ste item toe.”
Jos komt op stoom en vertelt enthousiast, vaak met veel technische details: “Ik ben dienstverlenend ingesteld en ik houd ervan om problemen op te lossen. Dat zat er altijd al in. Voor de commercie is het vaak te duur om apparaten te repareren. Arbeid, transport en de onderdelen zijn duur, dus het is interessanter om een nieuw apparaat te verkopen.”
“Omdat we met vrijwilligers werken, zijn reparaties gratis”
“Doordat we met vrijwilligers werken, kunnen we spullen gratis repareren. Ingewikkelde apparaten, zoals koffiemachines, doen we niet meer. Daar gaat heel veel tijd in zitten, 1 probleem opgelost, dan krijg je er 2 voor terug. Wanneer we onderdelen moeten bestellen, dan moeten mensen die wel betalen.”
“Een vrije gift is altijd welkom”
Hij vervolgt: “Vrijwilligerswerk voor het Repaircafé is leuk om te doen. Vijftig procent van het werk is het plezier met elkaar en je voelt je nuttig. In het nieuwe Duurzaamheidscentrum hebben we de ruimte om met meer mensen tegelijk te werken. We werken inmiddels met zeven vrijwilligers en het klikt als team. De één kan meer dan de ander, maar je helpt elkaar.”
“Je helpt ook mensen die het niet zo breed hebben, dat is extra fijn. En je bespaart op de afvalberg die we met elkaar produceren. Het is een kick om iemand blij te maken en ook nog spullen te redden die anders weggegooid zouden worden.”
“Wanneer iets niet meer gemaakt kan worden, halen we vaak nog wel de onderdelen eruit die we kunnen hergebruiken. Zo is een afgedankt apparaat toch nog nuttig. Per jaar lukt het om van de 700 items die worden binnengebracht, er 550 te repareren. Mensen zijn dankbaar als het is gelukt en ze geven dan vaak een donatie. Dat is een stukje inkomen voor het Duurzaamheidscentrum, maar overigens wel vrijblijvend!”
