Twee jaar geleden: 4 november 2024. Dan komt de dag dat het werkelijk wordt. 4 november 2024. Ze wordt ‘weggegooid’. Ze gaat naar -wat ze zelf noemt- de ‘gevangenis’. Een noodzakelijk kwaad, maar ook een gigantisch circus. Met in de huiskamer een rechter, een griffier, een advocaat en de huisarts. En twee van haar kinderen.
De rechter komt vertellen dat ze uit huis wordt geplaatst. Toos mag zeggen wat ze daarvan vindt. “Mijn huis uit! Allemaal! Ik heb hier niet om gevraagd”. Dat is wat ze zegt, terwijl ze bij elk woord met de vuist op tafel slaat. Machteloos. Alleen. Niemand neemt het voor haar op.
Haar advocaat (die duidelijk het dossier niet heeft gelezen en alleen z’n honorarium komt opstrijken) doet dat zeker niet. Ook al zegt hij: “Ik verklaar namens mijn cliënt dat ze niet wil.” Dat is zijn deel aan het circus. “Daar was ik voor”, zegt hij bij vertrek tegen mijn dochter.
Dit is samengevat wat in werkelijkheid 45 hele pijnlijke, verdrietige en boosmakende minuten zijn. Dat men in een beschaafd land mensen zoiets kan aandoen. Gelukkig ben ik er niet bij. Had waarschijnlijk Toos geholpen en iedereen weggestuurd. Op afstand voel me erger als de grootste verrader.
Ze wil niet, maar ze gaat toch. Dat lag allemaal al vast en had ook op een veel klantvriendelijker manier gedaan kunnen worden. Zoon P. weet haar zover te krijgen dat ze in de klaarstaande ambulance stapt. Op weg naar het verpleeghuis.
Daar gaan alle remmen los. Ze probeert te ontsnappen. Dwars door de raamhor naar buiten. Schopt letterlijk heel veel stennis. Met een paar man moet men haar in bedwang houden. Ze krijgt een injectie om rustig te worden.
De eerste week kom er niemand. Dan gaat een vriendin voor het eerst. Dat gaat heel goed. Dan mijn eerste bezoek. Ze is heel blij mij te zien. Hoopt dat ik haar kom halen en ze weer naar huis kan. Over haar situatie zegt ze ineens: “Ik heb nagedacht en besloten niet meer zo boos te worden.”
Ze weet nog dat ze heel boos is geweest, maar ze snapt dat wel van zichzelf. Ze is immers weggegooid en dat wil ze niet. Toch zegt ze: “Ik heb me erbij neergelegd en zal ook niet meer boos worden.” Ze vindt wel dat ze naar huis zou mogen. “We zijn toch getrouwd”. Haar linkerhand met trouwring optillend: “Kijk, we hebben alle twee een bril.” Ook wil ze weten hoelang ze nog moet blijven.
Uithuisplaatsing met ‘rechtelijke macht’ (zoals dat heet) betekent zes weken huisarrest. Ze mag het gebouw niet uit. Dat doet pijn voor iemand die gewend is dagelijks minimaal een uur te wandelen. Ik schrijf eind januari 2025: “Wat kan iemand achteruit gaan. Toos is nu bijna drie maanden daar en ze is alles van haar zelf kwijt.”
“Ze is een oud vrouwtje die met moeite loopt en praat. Buiten wil het nog wel maar is en wordt ook minder. Ze vindt het fijn als ik een leuk muziekje opzet en lekker door haar haar kriebel. Maar dan weet ze helemaal niet meer waar ze is.”
Ze doet wel haar best controle te houden op wat er met haar gebeurt. In haar la vind ik een briefje met een poging de namen van het personeel op te schrijven. Dat is duidelijk te veel.
