Eind september organiseert Muziekvereniging KSW -in samenwerking met de Stichting Cultuurnetwerk- de muzikale theatervoorstelling: Stille Helden. Met deze voorstelling gebaseerd op scenes uit het boek “Schuilen bij tante Kee” van Henk de Ruiter, wil het KSW-orkest lokaal onbekende mensen uit de bezettingstijd in de spotlights zetten; ze uit de anonimiteit halen en het onheil dat ze hebben doorstaan op muzikale wijze vorm geven. Het belooft een prachtige voorstelling te worden, een voorstelling vol muzikaal vertaalde droevige maar ook blije emoties en dialogen. Muziek-technisch bezien, is dat geen eenvoudige zaak. Hoogtijd om met de dirigent Bert Pfeiffer te gaan praten.
Voordat we over jou als musicus gaan praten Bert, heb jij er een verklaring voor dat muziek mensen zo kan raken? Bert, zonder aarzelen: ‘Mensen zijn kuddedieren; kuddedieren die elkaar graag verhalen vertellen, verhalen die onderlinge herkenning opleveren. Elk tijdsgewricht kent z’n eigen verhalen in allerlei vorm gegoten, zoals bijvoorbeeld in liederen, gedichten of romans. Muziek als verhaal komt binnen via de oren, maar wordt in de hersenen verwerkt, de uitkomst daarvan bepaald ons gedrag. Muziek kun je zien als drager, als luxe verpakking van die verhalen en is als balsem voor de ziel’ aldus Bert. Zoals ook verderop uit ons gesprek zal blijken, is dit niet alledaagse antwoord tekenend voor de persoon Bert Pfeiffer: muzikant in hart en nieren, een fijn besnaard mens met gevoel voor psychologie.
Glen Miller Bigband. Bert, kun je, in het kort, een overzicht geven van jouw muzikale loopbaan? Hier de ouverture van Bert: ‘Als 10 jarig jongetje had ik, naast voetbal, al belangstelling voor muziek. Zodoende werd ik op die leeftijd lid van de KSW en kreeg een trompet als instrument. De KSW en trompet bevielen me beide uitstekend en al snel wist ik wat ik wilde: Meer met Muziek! Zodoende maakte ik wat later de stap naar het Prins Claus Conservatorium in Groningen en specialiseerde me daar op de trombone. Een jongensdroom werd waar, want tijdens die studiejaren aan het conservatorium, kreeg ik de kans om deel uit te maken van de beroemde Glen Miller Bigband. We toerden door heel Europa en ik kan zeggen dat ik gespeeld heb in veel grote concertzalen, zoals die van Berlijn, Wenen en München. Die bigband was een soort van community, een gemeenschap waarbinnen het goed toeven was qua sfeer en samenwerking. We speelden wel steeds dezelfde succesnummers van die tijd, zoals ‘in the Mood’ –dat wilde het publiek graag horen-, maar toch verveelde dat nooit.
Hoe kan dat Bert, vaak hoor je dat muzikanten zoveel mogelijk afwisseling willen in het repertoire? ‘Klopt’ zegt Bert, ‘maar in mijn optiek is het spelen van een bekend muziekstuk, als het opnieuw ontmoeten van een oude vriend. Steeds weer ontdek je nieuwe eigenschappen van die vriend; eigenschappen die het de moeite waard maken om die vriendschap te onderhouden en voort te zetten’.
Snabbelperiode. Hij vervolgt: ‘na het afstuderen aan het conservatorium, liep ook de tour met de Glen Miller Bigband geleidelijk op z’n eind. Wat volgde is een lange periode van gastoptredens bij verschillende bands en zangers. Zo speelde ik in het Metropoolorkest, -in diverse Musicals, -met André Hazes senior en was vaste trombonespeler bij Cuby and the Blizzards. Die intensieve tijd met allerlei los-vaste contracten en verschillende optredens, is uiterst leerzaam voor me geweest. Het leerde me improviseren zonder stress en zelfstandig te opereren als musicus’.
Componeren. ‘In diezelfde periode -zo gaat Bert verder-, begon ik met schrijven en componeren van muziekstukken. Ook gaf ik workshops trombonespelen en gaandeweg begon ik met het dirigeren. Het dirigeren bijvoorbeeld van andere Big Bands want daarmee was ik goed vertrouwd. Op die wijze ontstond de geleidelijke overgang van speler naar dirigent’.
Is een muziekstuk componeren niet waanzinnig ingewikkeld Bert? ‘Valt mee, het begint met een idee, een verhaal en je hebt een gelegenheid in gedachten waarvoor die muziek bedoeld is. Daarmee weet je als musicus ook al wel ongeveer welke instrumenten nodig zijn en hoe de muziek moet klinken qua toonsoorten en tempi. Is het een droevige plechtigheid of een blij gebeuren om maar wat uitersten te noemen. Denk maar aan het stuk ‘De Zwarte Dag van Nijverdal’ dat ik componeerde voor de laatste bevrijdingsherdenking. Bovendien heb je kennis van al bestaande stukken die benaderen van wat jezelf ook in je hoofd hebt. Met al die gegevens ga je aan de gang, begint te schrijven, zet noten op papier, vervolgens luisteren, bijstellen enzovoorts. Uiteindelijk kom je tot werkbare partituren voor de verschillende partijen in het orkest. Intensief werk maar het geeft tegelijk ook veel voldoening als het eenmaal gespeeld wordt en goed klinkt.’
Hoofdvakdocent. Bert gaat verder: ‘inmiddels ben ik al weer 10 jaar terug op het oude nest als vaste dirigent van de KSW en dat bevalt uitstekend. Daarnaast treedt ik regelmatig op in het blazersensemble van Cuby Blues met Erwin Java, waarmee we vorig jaar, hier nog in het ZINiN theater waren. En, drie dagen in de week ben ik hoofdvakdocent trombone bij het conservatorium in Groningen; kortom ik heb genoeg te doen’.
Dat geloof ik graag Bert. Iets anders, zijn er nog bijzondere ontwikkelingen op het dirigenten vakgebied? ‘Jazeker’ klinkt het enthousiast. Wat volgt is een gedetailleerd en boeiend verhaal over de zogenaamde ‘Heart-Math methode’. Deze methode focust op de relatie tussen hartritme, emoties en het verstand. Die sterke focusconcentratie kan ingezet worden om bewustzijn en emotionele controle te bevorderen, wat weer gunstig is voor de praktische muziekuitvoering. Het is eigenlijk een vorm van Biofeedback om stress en emoties onder controle te krijgen, het zelfvertrouwen te vergroten en zodoende de prestaties van de muzikant te verbeteren.
Dirigent en orkest. Bert, even nog over je verhouding als dirigent tot de orkestleden van de KSW, hoe werkt dat? ‘Daar kan ik kort over zijn. Het muziekorkest KSW is één grote groep muziekliefhebbers, ik maak deel uit van die groep. Als dirigent heb ik wel een leidende taak, daar hoort naast bemoedigen en stimuleren, ook corrigeren bij, maar dat begrijpt iedereen. Soms ben ik nog niet helemaal tevreden, maar laat het stuk toch maar helemaal uitspelen, immers de orkestleden spelen voor hun plezier. Dat leiden, sturen en corrigeren naar een optimaal collectief prestatieniveau, probeer ik te doen vanuit een positieve grondhouding, en staat in dienst van het orkest. Ik noem dirigeren daarom graag ‘dienend leiderschap.’
Bert afrondend, jouw leven is muziek, heb je nog wel tijd voor andere hobby’s? ‘Toch wel; ik ga graag met mijn vrouw naar musea, of wandelen in Italië en last but not least: ik heb een racefiets.’ Waarvan akte en gelukkig maar.
Culturele Held. Eind september is er voor de dirigent Bert Pfeiffer opnieuw een hoofdrol weggelegd. Een hoofdrol tijdens de veelbelovende theatervoorstelling Stille Helden. Van een hoofdrol zou hijzelf nooit spreken, daarvoor is de zacht en zonder ophef sprekende Bert, een te beschaafd persoon. En juist daarom was het goed dat we nu, bij leven en welzijn, deze culturele held toch maar even in de spotlights hebben gezet. Wie de spélende musicus Bert Pfeiffer wil zien: op 27 oktober maakt Bert in het ZINiN theater, deel uit van de blazerssectie bij de King of the Blues show van Erwin Jawa e.a.
Door Cor Kolthof
