Zorgen om gezondheid grootste drijfveer voor Stichting Tegenwind

Op de foto hierboven op schaal een turbine van 250 meter ten opzichte van woonhuizen. Schaal 1:100.

De provincie Overijssel werkt mee aan de plannen voor een Energiepark Daarle, met vijf tot zeven windturbines tot 280 meter hoog. Deze zouden op het grondgebied van Hellendoorn en Wierden moeten verrijzen.

Daarnaast ligt er een voorstel Windpark De Boldijk voor drie turbines langs het riviertje de Stouwe, tussen Daarle en Daarlerveen. Sinds de start van de planvorming is er stevige tegenstand ontstaan vanuit bewoners, gemeenten en actiegroepen, waaronder Stichting Tegenwind Daarle, Hoge Hexel, Daarlerveen en Wierden.

Carrousel van locaties

De weerstand tegen windturbines in deze regio begon al in 2010, toen plannen verschenen voor plaatsing van 13 windturbines langs de Stouwe in Daarle en Hoge Hexel — dicht bij de woning van de ouders van Joke Verhage. Haar vader was één van de eerste tegenstanders. Later werd Joke ook onderdeel van Tegenwind toen diverse locaties in hetzelfde gebied elkaar opvolgden als een ‘carrousel’ van planvorming en vele omwonenden door de plannen werden getroffen.

Hoop en teleurstelling

In 2018 leek er hoop te ontstaan tijdens de raadplegingen voor de Regionale Energiestrategie (RES) om zo een serieus aandeel te leveren voor duurzame energie (‘bod’ genoemd). In 2020 presenteerde de gemeente Hellendoorn – in een samenwerking met en na grote inspanning van 11 lokale werkgroepen – een plan zònder windenergie waarmee wel ruim aan het RES-bod werd voldaan.

In 2022 werd Hellendoorn echter door de provincie verplicht om toch zoekgebieden voor windturbines aan te wijzen. Toen de gemeente naliet zich uit te spreken over mogelijke zoekgebieden nam de provincie de regie over en verklaarde het volledige grondgebied van de gemeenten tot potentieel zoekgebied.

De teleurstelling bij omwonenden en Stichting Tegenwind was groot. Het vertrouwen in de politiek kreeg een flinke deuk, en is er zelfs “kwaad bloed opgewekt.”

Kritisch én constructief

Desondanks blijft de stichting in gesprek met de gemeenten. Alternatieven zoals mestvergisting, zonnepanelen op daken, energieopslag en kleine modulaire kerncentrales (SMRs) worden aangedragen, aldus Kremer. Daarnaast wijst de stichting op tegenstrijdigheden in onderzoeksrapporten: zo staan de adviezen van Witteveen+Bos aan de gemeente Wierden haaks op die van Arcadis aan Hellendoorn.

Ook op provinciaal niveau laat Tegenwind van zich horen. Op initiatief van maatschappelijke organisaties en statenleden zijn door Provinciale Staten diverse moties en een amendement ingediend en aangenomen die voorzien in de omkering van de bewijslast ten aanzien van (gezondheids-)risico’s.

De juridische norm is gewijzigd van: “bij gebrek aan bewijs mag uitvoering plaatsvinden” naar: “alleen uitvoering indien voldoende en wetenschappelijk onderbouwd bewijs van acceptabele (gezondheids-)risico’s is geleverd.” Deze wijziging betekent dat initiatiefnemers verplicht zijn volledige en objectief verifieerbare risicobeoordelingen te overleggen, met name ten aanzien van bodemgesteldheid, trillingen en van stoffen als Bisfenol A (BPA) die vrijkomen uit windturbinebladen en het grondwater kunnen bereiken.

Met andere woorden: “Bij twijfel niet inhalen.” Het betekent het einde van het gebruik van twijfelachtige rapportages van RIVM en andere (tegenstrijdige) adviesrapporten.

Spanningen in de gemeenschap

De discussie over windturbines heeft ook binnen de dorpsgemeenschap spanningen veroorzaakt. In deze kleine gemeenschappen, waar mensen elkaar kennen via school, kerk of sport, is onbegrip ontstaan richting grondeigenaren die meewerken aan de plannen.

Sommigen vragen zich af wat hen drijft: financiële motieven, idealisme of misschien noodzaak? Een enkeling geeft toe dat hij er met de kennis van nu liever niet aan was begonnen. Er is een duidelijke tweedeling ontstaan, en het onderwerp is voor velen inmiddels een taboe. “Het is een open zenuw voor alle betrokkenen”, voegt Kremer toe.

Informatie en juridische ondersteuning

Om onduidelijkheid en eenzijdige berichtgeving tegen te gaan, organiseert de Stichting Tegenwind informatieavonden. Daarbij wil men omwonenden goed en objectief informeren over de achtergronden en (gezondheids-)risico’s van windturbines. Informatie wordt ook gedeeld via Facebook Tegenwind Daarle en de website van Tegenwind DHDW. Er is bovendien een jurist ingeschakeld om bij te staan in de ruimtelijke en juridische procedures die nu lopen.

Gezondheid als drijfveer

De inzet van de stichting is stevig, maar volgens Joke Verhage helder van motief: “Net zoals mijn vader streed voor een leefbaar woongebied voor ons, zo strijd ik voor een leefbare toekomst voor mijn vier kinderen. Je wilt niet dat zij blootgesteld worden aan gezondheidsrisico’s die we nu al kennen maar – willens en wetens – negeren.”