Voor Lokaal Hellendoorn heeft de start van deze raadsperiode niet slechter kunnen zijn. Met een meerderheid in de raad van 13 van de 25 zetels verandert de verkiezingswinst in een nachtmerrie. Vijf leden stappen uit de partij en beginnen voor zichzelf. In het vervolg daarop lopen onderhandelingen met VVD en CDA om een coalitie te vormen op het laatste moment stuk. En kiest men uiteindelijk voor (deels) wethouders zonder binding met een lokale fractie.
“We hebben best een flinke knauw gekregen”
Als je met de twee fractievoorzitters Thea ten Have en Trudy Weierink terugkijkt op de afgelopen vier jaren ontkom je niet aan de deze slechte start en de gevolgen daarvan. “We hebben best een knauw gehad,” zegt Ten Have. Mensen gingen bij ons weg zonder daarover te praten. Het is voor ons nog steeds onbegrijpelijk wat er is gebeurd.”
“We hebben geprobeerd dat te duiden; ook om er zelf van te leren, maar het blijft onbegrijpelijk. Wij wilden juist werken aan herstel van het vertrouwen van de mensen in de politiek en dan gebeurt dit. Dat heeft natuurlijk niet bijgedragen aan het vertrouwen.”
Ineens gebeurde er dingen waarvan ik dacht ”wat is dat nou?”
Voor Trudy Weierink zijn de ontwikkelingen mogelijk nog verrassender. “We zijn echt wel beschadigd. Zaten met 13 mensen in een groep. Ik was nieuw en vol vertrouwen en enthousiasme. Een leuke club mensen en dan ineens gebeuren er dingen waarvan ik dacht: Wat is dat nou? Waar ben ik in beland?”
“Van enthousiasme om vanuit mijn kennis en kunde een bijdrage te kunnen leveren aan de samenleving belandde ik in allerlei acties en moeilijke situaties. We waren alleen maar bezig te overleven en het vertrouwen weer terug te winnen. Binnen en buiten de raad. En dat omdat een groep mensen om heel onduidelijke redenen weg liep. Dat er vanuit hun kant niet gecommuniceerd werd, vind ik het allerergste.”
“Ik heb niet staan juichen bij de absolute macht”
Ten Have: “Nadat we als fractie een aantal keer gepasseerd zijn in de college-onderhandelingen, kregen wij de absolute macht. 13 zetels. Ik heb niet staan juichen. Ondanks die eerdere uitsluitingen wilden wij niet vanuit een machtspositie regeren. Wij vonden dat we met de hele raad, dus 25 mensen, moeten besturen.”
“Samen met de VVD en GroenLinks wilden we een ‘regeerakkoord’ op hoofdlijnen maken en daar met de hele raad mee aan het werk gaan. Misschien zijn we daarin wel een beetje naïef geweest.”
We hadden het vertrouwen in onze toenmalige lijsttrekker Annemarie Dubbink. Ze heeft ons teleurgesteld met haar snelle vertrek en het niet vasthouden aan standpunten van Lokaal Hellendoorn.
Om een lang verhaal kort te maken: de fractie van lokaal Hellendoorn valt uit elkaar en de samenwerking met de twee andere partijen gaat doordoor ook mis. Na nog een tussenstap (een college van CDA, VVD, Groen Links en Samen Hellendoorn) is het uiteindelijk gevolg een college van burgemeester en wethouders met (officieel) drie wethouders zonder partij en één met (Nijenbanning van de VVD).
“We hebben zelf ook fouten gemaakt”
“Het is niet goed geweest en wij hebben daarin als Lokaal Hellendoorn zelf ook fouten gemaakt. We hadden sowieso vanaf het begin begeleiding moeten vragen. Begeleiding van buitenaf over hoe zaken met elkaar goed te regelen. Er waren nu bijvoorbeeld fractievergaderingen die niet waren voorbereid.”
“Met zoveel nieuw gekozen raadsleden is begeleiding belangrijk.” Ten Have steekt ook de hand in eigen boezem: ”Had zelf meer de leiding moeten nemen toen ik zag dat het mis ging met de leiding van de fractie” Ik ben zelf misschien te lang op mijn handen blijven zitten (ik wilde immers nieuwe mensen de kans geven) en het bestuur van onze partij is misschien ook wel te laat ingeschakeld.”
De problematiek rond het uiteenvallen van de fractie en coalitie is -mede- aanleiding geweest te kijken naar de cultuur binnen de gemeenteraad. Twee mensen van buiten hebben zich daarover gebogen en geconcludeerd dat die cultuur nodig moest veranderen.
“Na de ‘cultuurverandering’ is het makkelijker geworden”
Weierink: “Ik vind dat het daarna makkelijker is geworden. Onderling. Je bent het niet altijd met elkaar eens, maar probeert op de inhoud met elkaar te praten. Je moet het wel samen doen. Bereid zijn over je eigen schaduw heen te stappen. Bereid zijn concessies te doen.”
Het werken met partijloze wethouders is goed bevallen. Omdat er geen sprake is van een ‘coalitie’ moeten raadsfracties de afgelopen jaren telkens op zoek naar medestanders om iets voor elkaar te krijgen. Dus soms doe je iets samen met de VVD, dan weer met de PvdA, dan andere fracties. Die manier van werken is Ten Have goed bevallen. Ook al omdat die de onderlinge samenwerking verbetert.
Lokaal Hellendoorn is de verkiezingen ingegaan met het idee dat er dingen moeten veranderen. Meer samen en met de inwoners. Er moet meer en beter geluisterd worden naar wat de mensen willen.
Met het verwijt dat je door altijd maar in gesprek te blijven en nooit tot een besluit komt, zijn ze het niet eens. “Een goede en tijdige voorbereiding kost misschien veel tijd, maar voorkomt ellelange bezwaarprocedures achteraf als je het niet goed hebt voorbereid.”
“Mensen snappen best dat iets niet kan”
“Je moet wel vooraf duidelijk maken binnen welke grenzen mensen kunnen meepraten. Mensen begrijpen best dat bepaalde dingen niet kunnen. Ze mogen meedenken, maar niet alles kan per definitie.”
Ten Have: “Wij maken ook onze keuzes, maar leggen aan burgers uit dat wat zij willen niet kan. Als je dingen goed uitlegt, snappen mensen dat wel. Wij hebben nooit gezegd dat we het elke burger naar de zin willen maken. We moeten alleen veel eerder naar de burgers toe.” Ten Have ziet dat de raad daarin ook veranderd is. Ze noemt met name het CDA.
“Ik denk wel dat het aardig gelukt is wat wij wilden”
“Ik denk wel dat het aardig gelukt is wat wij wilden”, zegt Ten Have, “maar het duurt allemaal wel erg lang. Er liggen nu heel veel plannen en er is geen geld om ze uit te voeren. Dat hebben we ook gezegd in de begrotingsvergadering. Mensen een plan laten maken en dan zeggen dat er geen geld is, schept geen vertrouwen in de politiek.”
Misschien komt dat lange wachten ook door de wisseling van wethouders. De dames zijn daarin genuanceerd: “Jan van den Bosch is een krachtdadige wethouder op wonen. Daar zijn we heel blij mee.”
“We hopen ook dat hij na de verkiezingen terug wil komen; onder welke vlag dan ook. Hij heeft echt iets in gang gezet. Van de andere drie gaat op alle fronten weinig daadkracht uit. Natuurlijk, er is het nodige in voorbereiding, maar het duurt wel erg lang allemaal. Wethouders moeten naar de raad komen. Vragen wat wij willen. Ons bijpraten over waar ze mee bezig zijn. Niet afwachten waarmee wij komen.”
“Je kunt geen goede landbouwgrond bestemmen voor woningbouw”
Is het landelijk gebied ‘onkwetsbaar’ waar het gaat om woningbouw? “Laat de mensen via een dorpsplan zelf bepalen wat er moet gebeuren en waar. Je kunt niet goede landbouwgrond -of veel goede landbouwgrond- bestemmen voor woningbouw. Die keuze moeten de dorpen met elkaar maken. En dan maakt de gemeenteraad uiteindelijk de afweging.”
Terugkijkend naar de afgelopen raadsperiode is Lokaal Hellendoorn best wel tevreden over wat men heeft bereikt. Over kleine dingen, zoals de oversteek bij De Blenke en een openbaar toilet. Maar ook over grotere zaken, zoals participatie: “Dat ander partijen het ook steeds belangrijker vinden burgers op tijd en goed te betrekken bij besluiten.”
Een verdienste voor Lokaal Hellendoorn is ook het afwijzen van de bouw van windturbines. “Er is veel weerstand tegen en dat hebben wij gehonoreerd. Nu gaat de provincie ons overrulen en dan komen ze misschien toch.”
“We hebben beste wel wat bereikt“
Verder praktische dingen als: startersleningen, woningsplitsing, bouwen voor verschillende inkomens en doelgroepen en kunstgras voor de voetbalclubs die nog geen kunstgras hebben. Ook zaken op het gebied van zorg. Er wordt nu een stapje gezet met een loket in de bibliotheek waar mensen terecht kunnen met vragen en problemen over geld of juridische aangelegenheden. Dat is een stap op weg naar een geïntegreerd zorgloket. “Daar blijven we voor vechten.”
Of er iets is mislukt? Of we ergens spijt van hebben? “Hoe we gestart zijn. Verder eigenlijk niet. Als we een besluit zouden willen terugdraaien is dat het besluit voor invoering van gedifferentieerde tarieven voor de inzameling van afval. Dat hadden we graag eerst aan de inwoners voorgelegd. We moeten nu maar zien hoe het uitpakt. Met bijvoorbeeld zwerfvuil. Terugdraaien kan niet meer want het gaat in op 1 januari.”
“Wat we doen als de mensen zouden zeggen dat ze zo’n tarief niet willen? Wij snappen wel dat je in het algemeen belang soms moeten doorpakken, maar in dit geval zijn er ook landelijk vraagtekens bij gedifferentieerde tarieven.”
Naar de toekomst toe wil Lokaal Hellendoorn op koers blijven en waakzaam blijven. “De veiligheid die men ervaart, moeten we koesteren. Ook willen we waken voor de identiteit van Nijverdal. Die verdraagt geen hoge gebouwen. Verder houden wij van sober en doelmatig, daarom kijken we goed waaraan we het geld uitgeven.”
“Wij zijn geen cultuurbarbaren”
“Als Lokaal Hellendoorn zijn we vaak geframed als cultuurbarbaren. Dat was in een tijd toen het ons financieel slecht ging. Toen kozen we voor een goede basiszorg. Die vonden wij belangrijker dan het opkrikken van het bedrag voor cultuur.”
Of de fractievoorzitters of andere fractieleden in deze periode bedreigd zijn? Ten Have: “Wij zijn nog nooit bedreigd. Ben ook niet zo bang aangelegd. Ik stap naar de mensen toe die minder genuanceerd reageren. Los van alles is het belangrijk met elkaar in gesprek te blijven. Zaken uitleggen.” Weierink vult aan: “In z’n algemeenheid: Transparant zijn. Eerlijk. Open zijn. Daar kom je het verst mee.”
